IELTS Speaking Part 2: ikki daqiqani qanday to'ldirish

Speaking'ning ikkinchi qismi — "uzun navbat" (long turn). Imtihon oluvchi sizga kartochka beradi, bir daqiqa tayyorgarlik uchun vaqt va qalam-qog'oz, keyin "ikki daqiqagacha gapiring" deydi.

Aynan shu yerda ko'pchilik qoqiladi. Gap bilmaganidan emas: mavzu tanish bo'ladi, so'z ham yetadi, lekin qirq soniyadan keyin aytadigan gap tugab qoladi va noqulay jimlik boshlanadi.

Bu maqola shu ikki daqiqani to'ldirish haqida.

Avval: aniq shart-sharoit

Rasmiy format quyidagicha:

• Bir daqiqa tayyorgarlik. Qalam va qog'oz beriladi, yozib olish mumkin.
• 1–2 daqiqa gapirasiz. Ikki daqiqa to'lganda imtihon oluvchi to'xtatadi — bu yomon belgi emas, aksincha.
• Kartochkada mavzu va uch-to'rtta yo'naltiruvchi band bo'ladi.
• Kartochka va yozuvlaringiz gapirish davomida oldingizda turadi — ularga qarab turishingiz mumkin.
• Butun ikkinchi qism 3–4 daqiqa davom etadi: tayyorgarlik, gapirish, keyin bitta-ikkita qisqa savol.

Butun Speaking imtihoni 11–14 daqiqa, uch qismdan iborat.

Eng muhim raqam — ikki daqiqa. Erta tugatish ball yo'qotadi, chunki "uzun navbat"ning maqsadi — sizning to'xtovsiz gapira olishingizni ko'rish. Imtihon oluvchi to'xtatgani esa hech narsa yo'qotmaydi.

Bir daqiqada nima yozish kerak

Eng keng tarqalgan xato — bir daqiqada jumla yozishga urinish. Uch-to'rtta chiroyli jumla yozasiz, keyin ularni o'qiysiz, o'qib bo'lgach hech narsa qolmaydi. Yozilgan matnni o'qish esa darrov sezilib turadi: ohang o'zgaradi, tabiiy gap yo'qoladi.

Buning o'rniga kalit so'zlar yozing — har bandga ikki-uchtadan. Masalan, kartochka "Yaqinda o'rgangan yangi narsangiz haqida gapiring" bo'lsa:

nima    — velosiped tuzatish, yozda, YouTube
qachon  — iyun, imtihondan keyin, 2 hafta
qanday  — aka ko'rsatdi, birinchi marta buzdim, keyin
nega    — puli yo'q edi, endi o'zim, do'stlarga ham

Bu o'n-o'n besh so'z, bir daqiqaga bemalol yetadi. Va eng muhimi: gapirayotganda bu so'zlar sizga yo'l ko'rsatadi, lekin jumlani siz o'zingiz tuzasiz — ohang tabiiy qoladi.

Agar mavzu umuman notanish bo'lsa, o'ylab topishga ruxsat bor. Imtihon rostgo'ylikni emas, tilni baholaydi. Faqat o'ylab topilgan voqea haqida gapirish qiyinroq — imkon bo'lsa haqiqiy voqeani biroz o'zgartiring.

Gapni cho'zish: uch usul

Qirq soniyada tugab qolishning sababi bitta — har bandga bitta jumla aytiladi. Kartochkada to'rtta band, to'rtta jumla, tamom.

Quyidagi uch usul har bandni uch-to'rt jumlaga aylantiradi.

1. Tafsilot qo'shish (nima, qayerda, kim bilan)

Yalang'och: "I learned to fix bicycles."

Tafsilot bilan: "I learned to fix bicycles — not professionally, just the basic things. My brother has an old bike in the garage and it had been sitting there for about two years with a flat tyre and a broken chain."

Bitta jumla o'rniga ikkita, va ikkinchisida to'rtta yangi tafsilot bor.

2. Sabab aytish (nega aynan shunday)

Har bir fakt ortida sabab bor. Sababni aytish gapni ikki baravar cho'zadi va ayni paytda fikr bildirish darajasini ko'taradi.

"I decided to learn it myself because taking it to a repair shop costs around fifty thousand som each time, and honestly I was curious. I'd never opened anything mechanical before."

3. Taqqoslash (oldin/keyin, kutilgan/bo'lgan)

"I thought it would take an afternoon. It took two weeks. The first time I took the chain apart I couldn't put it back, and I had to watch the same video about four times."

Taqqoslash tabiiy ravishda o'tgan zamon, hozirgi zamon va shartli gaplarni olib keladi — ya'ni grammatik xilma-xillik o'z-o'zidan chiqadi.

Tuzilma: oddiy va ishonchli

Ikki daqiqani shunday taqsimlang:

1. Kirish, bir jumla. Nima haqida gapirishingizni ayting: "I'd like to talk about..."
2. Har band — 20–25 soniya. Kartochkadagi tartibda yuring; bu sizga ham, tinglovchiga ham yengil.
3. Oxirgi band — eng uzun. Odatda u "nega" yoki "qanday his qildingiz" bo'ladi, ya'ni eng ko'p gapiriladigan qismi.
4. Yakun, bir jumla. Agar vaqt qolsa: "So that's the thing I learned most recently, and I still use it."

Kartochkadagi hamma bandni qamrash shart emas — rasmiy ko'rsatma ham shunday deydi. Lekin ular tayyor tuzilma bo'lgani uchun ularga ergashish eng oson yo'l.

Nima qilmaslik kerak

• Yodlangan javob aytmang. Imtihon oluvchilar buni tanidi: ohang o'zgaradi, gap kartochkaga aniq tushmaydi. Yodlangan javob aniqlansa, bu qismdan ball qo'yilmasligi mumkin.
• Tayyorgarlik vaqtida jim o'tirmang. Bir daqiqa juda tez o'tadi. Kartochkani o'qib bo'lishingiz bilan yoza boshlang.
• "I don't know what to say" demang. Aytadigan gap qolmasa ham to'xtamang: oxirgi aytganingizga qayting va uni kengaytiring, yoki "another thing worth mentioning is..." bilan yangi tafsilot qo'shing.
• Tez gapirib vaqtni to'ldirishga urinmang. Tezlik ravonlik emas. Sekin, lekin to'xtovsiz gapirish yaxshiroq.

Uyda qanday mashq qilish

Uch qadam, har biri o'zicha foydali:

1-qadam: taymer bilan. Kartochka oling (internetda minglab bor), bir daqiqa yozing, ikki daqiqa gapiring. Telefonga yozib oling. Birinchi haftada ko'pchilik 50–70 soniyada tugaydi — bu normal boshlanish.

2-qadam: yozuvni tinglang. Qayerda to'xtaganingizni toping. Deyarli har doim bitta sabab: tafsilot yo'q. O'sha joyga qaytib, "tafsilot — sabab — taqqoslash" uchligidan bittasini qo'shing.

3-qadam: bir mavzuni ikki marta. Bir kun gapiring, uch kundan keyin o'sha mavzuga qayting — bu takrorlash oralig'i tamoyili. Ikkinchi marta ancha uzun va ravon chiqadi — va siz nimaga e'tibor berish kerakligini o'zingiz ko'rasiz.

Haftada 10–12 kartochka yetarli. Muhimi — har safar taymer bilan va ovoz yozib. Ichingizda o'ylab ko'rish mashq hisoblanmaydi: og'iz va til ham o'rganishi kerak.

Ovoz chiqarib gapirish uyda qilinadi — kutubxonada emas: uyda o'qish va kutubxonada o'qish. Gapirishdan qo'rqish bo'lsa: ingliz tilida gapirishdan qo'rqish. Sherik bilan mashq qilish bu yerda alohida foyda beradi: do'st bilan birga o'qish.