Deadline yaqinlashganda
Muddat yaqin, ish ko'p. Qolgan vaqtni qanday taqsimlash va nimadan voz kechish kerak.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Imtihonga o'n kun qoldi. Yoki loyihani topshirishga uch kun. Reja bo'yicha bo'lishi kerak bo'lgan narsaning yarmi tayyor emas.
Bu holatda eng ko'p qilinadigan xato — hammasini ulgurishga urinish. U deyarli har doim yomon tugaydi: hech narsa yaxshi qilinmaydi va uyqu yo'qoladi.
To'g'ri yondashuv boshqacha va u bir so'z bilan aytiladi: tanlash.
1. To'xtang va hisoblang
Birinchi qadam ishlash emas, hisoblash. 15 daqiqa oladi.
Qancha vaqt qoldi? Haqiqiy vaqt — uyqu, dars, ish va yo'lni ayirib. Ko'pincha bu raqam kutilganidan ikki barobar kichik chiqadi.
Nima qolgan? Hammasini ro'yxat qilib yozing.
Har biriga qancha kerak? Taxminlaringizga ishonmang, ularni ko'paytiring — nega.
Ikki raqamni solishtiring. Ular deyarli har doim to'g'ri kelmaydi — va shu yerda qaror boshlanadi.
2. Tanlang: nima qilinmaydi
Hamma sig'masa, nimadir tushadi. Savol faqat shu: tanlab tushadimi yoki tasodifan.
Tanlash mezoni: qaysi ish natijaga eng ko'p ta'sir qiladi?
Imtihonda bu odatda shunday ko'rinadi:
- Ko'p ball keltiradigan qismlar — birinchi.
- Sizda zaif, lekin tez tuzatiladigan joylar — ikkinchi.
- Kam uchraydigan mavzular, "to'liqlik uchun" ishlar — tushadi.
- Yangi mavzuni noldan o'rganish — tushadi (bu vaqtda ulgurmaydi).
Qaror qog'ozga yozilsin. Yozilmagan qaror keyin "balki ulguraman" ga aylanadi va vaqt yana tarqaladi.
3. Avval butun, keyin yaxshi
Yozma ish yoki loyihada bu qoida hal qiluvchi.
Avval hamma qismni qo'pol holda tugating, keyin qolgan vaqtda yaxshilang.
Sabab: tugallanmagan qism to'liq nolga teng, yaxshilanmagan qism esa baribir ball beradi. Birinchi bobni mukammal qilib, oxirgisini yozmagan odam eng ko'p yo'qotadi.
Xuddi shu mantiq imtihonda ham ishlaydi: avval hamma bilgan savol, keyin qiyinlari.
4. Oxirgi kunni bo'sh qoldiring
Reja tuzganda oxirgi kunni ish bilan to'ldirmang.
U kerak bo'ladi — tekshirish uchun, kutilmagan muammo uchun, yoki shunchaki dam olish uchun.
Imtihon oldidan bu ayniqsa muhim: oxirgi kun yangi material kuni emas. Batafsil: imtihondan oldingi hafta.
5. Uyquni saqlang
Bu eng ko'p buziladigan qoida va eng qimmatga tushadigani.
Kam uxlagan odamda diqqat qisqaradi va xato ko'payadi — ya'ni tunda qo'shilgan ikki soat ertasi kuni sifat bilan to'lanadi. Imtihon oldidan esa bu to'g'ridan-to'g'ri ballga ta'sir qiladi: necha soat uxlash kerak, bir kechada yodlash.
Agar vaqt yetmayotgan bo'lsa, u uyqudan emas, ro'yxatdan qisqartiriladi.
6. Kunni bloklarga bo'ling
Oxirgi kunlarda "ertalabdan kechgacha o'qiyman" degan reja tuziladi va u ishlamaydi.
Shakl aniq bo'lsin: 45-60 daqiqalik bloklar, orasida qisqa ekransiz tanaffus — tanaffus qanday bo'lishi kerak.
Har blokda bitta aniq maqsad. "Matematika qilaman" emas — "shu 12 masala".
7. Faol usullarni tanlang
Vaqt kam bo'lganda usul tanlash ayniqsa muhim bo'ladi.
Ishlaydi: eslab chiqarish, mashq savollari, xatolar daftarini ko'rib chiqish, o'z so'zingiz bilan tushuntirish.
Ishlamaydi: qayta o'qish, konspektni ko'chirish, video ko'rish. Ular tanish tuyg'usini beradi, bilim emas — nega shunday.
Oxirgi kunlarda vaqt yo'qotishga o'rin yo'q.
Bu holatga tushmaslik uchun
Deadline bosimi ko'pincha oldindan yasaladi. Ikki narsa uni kamaytiradi:
Teskari rejalashtirish. Muddatdan orqaga hisoblab, oraliq nuqtalar qo'yish: katta ishni bo'laklash.
Haftalik tekshiruv. Sur'at yetayotganini har hafta ko'rish — haftalik ko'rib chiqish. Ikki hafta oldin sezilgan kechikish tuzatiladi, ikki kun oldin sezilgani esa yo'q.
Qisqa xulosa
- Avval hisoblang: qancha vaqt bor, qancha ish bor.
- Tanlab tushiring — aks holda tasodifan tushadi.
- Avval hammasini qo'pol qilib tugating, keyin yaxshilang.
- Oxirgi kun zaxira bo'lsin.
- Uyquni qisqartirmang: u ballni oshirmaydi, tushiradi.
Shunga o'xshash
Bir necha imtihonga birga tayyorlanish
IELTS va SAT, yoki attestat va kirish imtihoni. Vaqtni ikkiga bo'lish emas — ketma-ketlik va kesishgan joylarni topish.
Imtihon davrida kasal bo'lib qolish
Tayyorgarlik o'rtasida kasallanish rejani buzadi, lekin uni yo'q qilmaydi. Rejani qanday qisqartirish va nimadan boshlash.
Imtihondan keyin tahlil
Natijani kutish bir necha hafta davom etadi. O'sha vaqtni yo'qotmaslik va imtihondan qimmatli ma'lumot olib qolish.