Abzats qanday quriladi

Insho yozilgan, fikrlar bor, lekin matn "tarqoq" deb baholanadi.

Sabab ko'pincha fikrda emas, abzatsda bo'ladi: bir abzatsga uch xil fikr tiqilgan yoki abzats o'rtasida mavzu o'zgarib ketgan.

Abzats — matnning eng kichik mustaqil birligi. U to'g'ri qurilsa, matn o'z-o'zidan tartibli bo'lib chiqadi.

Asosiy qoida

Bir abzats — bir fikr.

Bu qoida oddiy ko'rinadi, lekin uni tekshirish ham oddiy: abzatsni o'qib, uning fikrini bir jumlada ayta olasizmi?

Ayta olmasangiz, unda ikki fikr bor va uni bo'lish kerak.

Uch qism

Ishlaydigan abzatsda uch qism bo'ladi.

1. Ochuvchi jumla. Abzatsning fikrini aytadi. O'quvchi shu jumladan keyin abzatsning nima haqida ekanini biladi.

2. Asos. Fikrni quvvatlaydigan qism: sabab, dalil, misol, izoh. Bu abzatsning eng katta qismi.

3. Bog'lanish. Fikr umumiy mavzuga qanday ulanishini ko'rsatadi yoki keyingi abzatsga yo'l ochadi.

Uchinchi qism ko'pincha tushib qoladi va natijada abzatslar bir-biriga ulanmagan bloklarga o'xshab qoladi.

Ochuvchi jumla

Bu eng ko'p ball qaytaradigan jumla, chunki baholovchi ham, oddiy o'quvchi ham avval shuni o'qiydi.

Yaxshi ochuvchi jumla da'vo bo'ladi, e'lon emas.

Zaif: "Endi transport haqida gapiraman."

Kuchli: "Jamoat transporti shahar markazidagi tirbandlikni kamaytirishning eng arzon yo'li."

Birinchisi nima haqida yozilishini aytadi. Ikkinchisi nima deyilishini aytadi — va butun abzats shuni isbotlaydi.

Uzunlik

Aniq raqam yo'q, lekin ikki chegarani sezish oson.

Juda qisqa (bir-ikki jumla) — fikr ochilmagan. Ko'pincha bu abzats emas, aslida oldingi abzatsning davomi.

Juda uzun (butun bet) — ichida bir necha fikr bor va o'quvchi asosiy fikrni yo'qotadi.

Amaliy mo'ljal: to'rt-oltita jumla. Imtihon inshosida esa abzats soni oldindan ma'lum bo'ladi — kirish va xulosa.

Bog'lovchi so'zlar

Bog'lovchi so'zlar (shu sababli, bundan tashqari, lekin) foydali, lekin ular almashtirmaydi: mantiqiy bog'lanish avval fikrlar orasida bo'lishi kerak.

Har jumla boshiga bog'lovchi qo'yilgan matn sun'iy o'qiladi va imtihonda bu sezilib qoladi.

Qoida: bog'lovchi kerak bo'lganda qo'yiladi, ya'ni o'quvchi bog'lanishni o'zi ko'rmasligi mumkin bo'lgan joyda.

Tekshirish usuli

Yozib bo'lgach, tez sinov: har abzatsning ochuvchi jumlasini ketma-ket o'qing, qolganini tashlab.

Shu jumlalar o'zi bir mantiqiy matn hosil qilsa, tuzilma yaxshi. Hosil qilmasa — tartib buzilgan.

Bu sinov bir daqiqa oladi va u matnni qayta o'qishdan ko'ra ko'proq ko'rsatadi: o'z matnini tahrirlash.

Abzatsni bo'lish

Uzun abzatsni bo'lish kerak bo'lsa, uni o'rtasidan emas, fikr o'zgargan joydan bo'ling.

Belgi: abzats ichida "lekin", "shu bilan birga", "boshqa tomondan" kabi burilish paydo bo'lsa — odatda u yerda yangi abzats boshlanadi.

Turli matnda turlicha

Abzats qoidasi bir xil, lekin urg'u o'zgaradi.

Insho va imtihon ishi: ochuvchi jumla majburiy, tuzilma ko'rinib turishi kerak — Task 2 va band 7.

Ilmiy matn: abzatslar uzunroq, dalil ko'proq.

Xabar yoki xat: qisqa abzatslar, ko'pincha bir-ikki jumla. Bu yerda qisqa abzats xato emas.

Shakl o'quvchiga qarab tanlanadi.

Mashq

Eng tez yaxshilaydigan mashq — boshqaning matnini bo'lish.

Maqoladan bir bet oling va abzats chegaralarini o'zingiz belgilang: qayerda yangi fikr boshlanadi?

Keyin asl nusxa bilan solishtiring. Farq bo'lsa — nega deb so'rang.

Bu mashq yozishdan tez va u abzats tuyg'usini quradi.

Qisqa xulosa

• Bir abzats — bir fikr; uni bir jumlada ayta olmasangiz, bo'ling.
• Uch qism: ochuvchi jumla, asos, bog'lanish.
• Ochuvchi jumla da'vo bo'lsin, e'lon emas.
• Bog'lovchi so'z mantiqni almashtirmaydi.
• Tekshiruv: faqat ochuvchi jumlalarni ketma-ket o'qing.