O'z matnini tahrirlash

Matn yozilgan. Endi uni "tekshirish" kerak — odatda bu bir marta o'qib chiqish va bir-ikki so'zni almashtirish bilan tugaydi.

Natija: mazmundagi bo'shliqlar joyida qoladi, chunki ularni bu tarzda ko'rib bo'lmaydi.

Tahrir alohida ish va uning o'z tartibi bor.

Avval: yozish va tahrirni ajrating

Yozayotganda tahrir qilish — eng keng tarqalgan xato.

Har jumlani yozib, darhol tuzatsangiz, ikki ish bir vaqtda bajariladi va ikkalasi ham sekinlashadi. Ko'pincha bu bo'sh sahifada qotib qolishning sababi ham bo'ladi — insho yozishni boshlash.

Qoida: avval oxirigacha yozing, keyin tahrirlang.

Birinchi variant yomon bo'lishi normal. Uning vazifasi yaxshi bo'lish emas, mavjud bo'lish.

Matn sovushi kerak

Yozib bo'lgan zahoti tahrir qilish kam natija beradi: siz hali ham matnni boshingizdagi shaklida o'qiysiz, qog'ozdagi shaklida emas.

Amaliy oraliq:

• Imtihonda: bir necha daqiqa, boshqa vazifaga o'tib.
• Uy vazifasida: bir necha soat.
• Katta ish (kurs ishi, maqola) uchun: bir kun.

Oraliq bo'lmasa ham, matnni ovoz chiqarib o'qish biroz yordam beradi: quloq ko'zdan boshqa narsani sezadi.

Uch bosqich

Hammasini bir o'qishda tuzatib bo'lmaydi, chunki turli darajadagi narsalar diqqatning turli turini talab qiladi.

1-bosqich: mazmun va tuzilma.

• Asosiy fikr aniqmi va u boshida aytilganmi?
• Har abzats bir fikrdami — abzats qanday quriladi?
• Har fikr asoslanganmi — da'vo, dalil, misol?
• Tartib mantiqiymi: abzatslarni almashtirsa, yomonlashadimi?
• Ortiqcha qism bormi: mavzuga ishlamaydigan abzats.

Bu bosqichda katta o'zgarishlar qilinadi: abzats o'chiriladi, joyi almashtiriladi.

2-bosqich: jumlalar.

• Uzun jumlani bo'lish mumkinmi?
• Ortiqcha so'z bormi?
• Bir xil so'z ketma-ket takrorlanyaptimi?
• Jumlalar uzunligi bir xilmi (bu matnni zerikarli qiladi)?

3-bosqich: xato va shakl.

• Imlo, tinish belgilari, gap tuzilishi.
• Talab qilingan shakl: hajm, abzats soni, manba ko'rsatish.

Bu tartib muhim: agar imlodan boshlansa, keyin o'chiriladigan abzats ustida vaqt sarflanadi.

Ortiqcha so'zlarni kesish

Eng tez sezilarli yaxshilanish beradigan qadam.

Qisqartirish uchun qidiriladigan narsalar:

• Bo'sh boshlanishlar: "Shuni aytish kerakki", "Ma'lumki".
• Takror: bir fikr ikki jumlada aytilgan.
• Kuchaytirgichlar: "juda", "haqiqatan", "mutlaqo" — ko'pincha olib tashlansa jumla kuchliroq bo'ladi.
• Uzun iboralar: "shu sababdan kelib chiqqan holda" -> "shuning uchun".

Amaliy mashq: bir abzatsni ma'nosini yo'qotmasdan o'ndan bir qismga qisqartirishga harakat qiling. Deyarli har doim imkon bo'ladi.

Imtihonda hajm chegarasi bo'lsa, bu ko'nikma alohida qadrli — so'z soni.

Boshqa ko'z bilan o'qish

Xatolarni ko'rmaslik — normal holat: miya o'zi yozganini to'g'ri o'qiydi.

Uni chalg'itadigan usullar:

• Ovoz chiqarib o'qish. Eng oddiy va eng samarali.
• Shaklni o'zgartirish. Shriftni yoki ustun enini almashtiring — matn yangi ko'rinadi.
• Oxiridan boshlab o'qish. Imlo tekshirishda ishlaydi: oxirgi jumladan birinchisiga qarab o'qing, shunda mazmun chalg'itmaydi.
• Chop etish. Qog'ozda boshqa xatolar ko'rinadi — kompyuterda yoki qog'ozda.

Boshqa odamning fikri

O'zingizni to'liq tekshira olmaysiz. Bir odam o'qib bersa, eng foydali savol shu:

Qaysi joyda to'xtab, qayta o'qishga to'g'ri keldi?

Bu savol "yoqdimi?" dan ancha foydaliroq, chunki u aniq joyni ko'rsatadi.

Sherik bilan ishlash haqida: do'st bilan birga o'qish.

Imtihonda tahrir

Vaqt kam, shuning uchun tartib qisqaradi.

Oxirgi bir-ikki daqiqada faqat eng ko'p ball qaytaradigan narsalar tekshiriladi:

1. Savolga javob berilganmi (mavzudan chetga chiqilmaganmi).
2. Hajm talabi bajarilganmi.
3. Ko'zga tashlanadigan grammatik xatolar.

Bu yerda qayta yozish deyarli har doim yomonlashtiradi: yarim o'chirilgan abzats to'liq yomon abzatsdan yomonroq.

Xatolaringizni kuzating

Har kishining takrorlanadigan xatolari bor va ular kam sonli bo'ladi.

Tahrirdan keyin topilgan xatolarni yozib boring. Ikki-uch matndan keyin naqsh ko'rinadi va keyingi safar aynan shuni qidirasiz.

Usul: xatolar daftari, xatolardan o'rganish.

Qisqa xulosa

• Yozish va tahrirni aralashtirmang: avval oxirigacha yozing.
• Matn sovushi kerak; bo'lmasa, ovoz chiqarib o'qing.
• Uch bosqich: mazmun, jumlalar, xatolar — shu tartibda.
• Ortiqcha so'zlarni kesing: matn deyarli har doim qisqaradi.
• Imtihonda qayta yozmang, faqat eng muhim uch narsani tekshiring.