Xatolarni tekshirish usullari
Javobni qaytadan yechmasdan tekshirish. Mantiqiylik, birlik va chegara sinovlari bir daqiqada ko'p xatoni topadi.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Masala yechildi. Tekshirish kerak — lekin qaytadan yechishga vaqt yo'q.
Yaxshi xabar: qaytadan yechish eng yomon tekshirish usuli. U vaqt yeydi va bir xil xatoni takrorlash ehtimoli yuqori: siz o'sha yo'ldan o'sha tarzda borasiz.
Tezroq va ishonchliroq usullar bor. Ular bir daqiqa oladi.
1. Javob mantiqiymi
Eng tez tekshiruv va u eng ko'p xatoni topadi.
Javobga qarang va so'rang: bu son bo'lishi mumkinmi?
- Odamlar soni kasr chiqdimi?
- Masofa yoki yosh manfiy chiqdimi?
- Foiz 100 dan katta chiqdimi (o'sish haqida bo'lmasa)?
- Ehtimollik 1 dan katta yoki manfiymi?
- Uchburchak burchaklari yig'indisi mos keladimi?
- Qism butundan katta chiqdimi?
Bunday javob aniq xato va uni topish uchun hech narsa hisoblash kerak emas.
2. Kattalik to'g'rimi
Javob mumkin bo'lgan oraliqda turibdimi?
Taxminiy hisob qiling. Aniq sonlar o'rniga yumaloq sonlar bilan boshdan hisoblang: javob taxminan qancha chiqishi kerak?
Aniq javob: 847 Taxminiy hisob: 800 ga yaqin → to'g'ri oraliqda
Aniq javob: 84,7 Taxminiy hisob: 800 ga yaqin → o'nlik xatosi bor
Bu usul vergul va nol xatolarini deyarli har doim topadi.
3. Birliklar mos keladimi
Fizika va amaliy masalalarda eng kuchli tekshiruv.
Hisobni birliklar bilan birga olib boring: agar oxirida birlik noto'g'ri chiqsa, formulada xato bor.
Tezlik = masofa / vaqt → km / soat
Agar siz masofani tezlikka ko'paytirgan bo'lsangiz, birlik km·km/soat chiqadi — bu darhol xatoni ko'rsatadi.
Batafsil: fizika masalalarida birliklar.
4. Javobni shartga qo'ying
Tenglama yechilgan bo'lsa, topilgan qiymatni asl tenglamaga qo'ying.
Ikki tomon teng chiqsa — yechim to'g'ri.
Bu usulning afzalligi: u yechim yo'lidan mustaqil. Siz boshqa amalni bajarasiz, shuning uchun bir xil xatoni takrorlamaysiz.
Matnli masalada ham shunday: topilgan javobni masala shartiga qo'yib, hikoya mantiqiy chiqadimi tekshiring.
5. Chegara holatlarini sinang
Umumiy formula chiqargan bo'lsangiz, uni oddiy holatda tekshiring.
Masalan n ta element uchun formula topdingiz. n = 1 yoki n = 2 qo'ying — natija qo'lda sanaganingizga mos keladimi?
Bu usul formuladagi xatolarni tez topadi.
6. Boshqa yo'l bilan yeching
Vaqt bo'lsa, eng ishonchli usul.
Bir xil masalani boshqa usulda yeching: tenglama o'rniga grafik, formula o'rniga sanash, algebraik yo'l o'rniga arifmetik.
Ikki usul bir xil javob bersa — ishonch yuqori.
Qaytadan o'sha yo'ldan yurish esa bu ishonchni bermaydi.
Nimani eng oxirida tekshirish kerak
Bu ro'yxat eng ko'p ball qaytaradi va u bir necha soniya oladi.
So'ralgan narsani topdingizmi? x topildi, 2x so'ralgan edimi — eng keng tarqalgan xato: masalani o'qish.
Birlik to'g'rimi? Soatda so'ralgan javob daqiqada berilmaganmi.
Yaxlitlash talab qilinganmi? "Eng yaqin butun songa" degan shart bajarilganmi.
Javob varag'iga to'g'ri yozdingizmi? Qator surilib ketmaganmi — bu imtihonda eng achinarli xato turi.
Imtihonda tekshirish tartibi
Vaqt cheklangan bo'lsa, tartib shunday:
- Texnik narsalar — javob varag'i, birlik, so'ralgan narsa. Eng ko'p ball qaytaradi.
- Mantiqiylik — javob mumkin bo'lgan oraliqdami.
- Belgilangan savollar — tashlab ketilganlar.
- Ikkilangan javoblar — lekin sababsiz o'zgartirmang: javobni o'zgartirish.
Hammasini qaytadan yechishga urinmang: bu vaqt yeydi va yangi shubhalar yasaydi.
Mashqda tekshirishni odat qiling
Uyda mashq qilayotganda tekshirish bosqichini tashlab ketmang.
Sabab amaliy: bu odat va odat mashqda quriladi. Imtihonda birinchi marta tekshirishga urinish ishlamaydi.
Va ikkinchi foyda: tekshirishda topilgan xatolar sizning naqshingizni ko'rsatadi.
Har xatoni turkumlang: bilmadimmi, e'tiborsizlikmi, vaqt yetmadimi — xatolar daftari, xatolardan o'rganish.
E'tiborsizlik xatolari ko'p bo'lsa, davo mavzu takrorlash emas — tekshirish odati. Va u eng tez natija beradigan tuzatishlardan biri.
Bitta qoida yozing
Xatolar naqshi ko'ringach, keyingi haftaga bitta qoida yozing:
Har masaladan keyin savolga qaytib, so'ralgan narsani topganimni tekshiraman.
Bitta qoida bajariladi. Beshtasi bajarilmaydi.
Qisqa xulosa
- Qaytadan yechish eng yomon tekshiruv: u bir xil xatoni takrorlaydi.
- Avval mantiqiylik: kasr odam, manfiy masofa, 100 dan katta foiz.
- Taxminiy hisob vergul va nol xatolarini topadi.
- Javobni asl tenglamaga qo'ying — bu mustaqil tekshiruv.
- Eng oxirida: so'ralgan narsa, birlik, yaxlitlash, javob varag'i.
Shunga o'xshash
Fizika masalalarida birliklar
Birlik faqat javob oxiridagi belgi emas — u yechim to'g'riligini tekshiradigan vosita.
Grafik o'qish: diagrammadan ma'lumot olish
Diagramma savollarida xato ko'pincha hisobda emas, o'qishda bo'ladi. Grafikni tartib bilan o'qishning aniq usuli.
Kimyoda tenglamani muvozanatlash
Koeffitsientlarni taxmin bilan tanlash vaqt yeydi. Tartibli usul bilan ko'p tenglama bir necha qadamda muvozanatlanadi.