Lug'atni qanday kengaytirish: kuniga nechta va qaysi so'zlar
Ming so'zli ro'yxat yodlash deyarli hech narsa bermaydi. Qaysi so'zlarni tanlash, ularni qanday yozish va nega birikma alohida so'zdan muhimroq.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Lug'at kengaytirishning eng keng tarqalgan usuli — tayyor ro'yxat olib, uni yodlash. "1000 ta eng kerakli so'z", "IELTS uchun akademik so'zlar".
Bu usul kam beradi va sabablari aniq.
Nega ro'yxat ishlamaydi
Kontekst yo'q. significant — muhim deb yodlagan odam significant so'zini qanday jumlada ishlatishni bilmaydi. Natijada u so'zni taniydi, lekin ishlatmaydi.
Tanlov sizniki emas. Ro'yxatdagi so'zlarning yarmi sizga hech qachon kerak bo'lmaydi, chorak qismini allaqachon bilasiz.
Bog'liqlik yo'q. Bir-biriga aloqasi yo'q 50 so'z bir-birini xotirada o'chiradi — o'xshash mavzular bir-birini o'chirganda.
Faqat bir tomonlama. Tarjimani ko'rib so'zni eslash bilan, gapirayotganda so'zni topib chiqarish — boshqa ko'nikmalar.
Qaysi so'zlarni olish kerak
Yaxshi qoida: o'zingiz uchrashgan so'zlar.
O'qiyotganingizda, tinglayotganingizda, darsda — notanish so'z chiqdi va u sizga kerak bo'ldi. Shunday so'z ikki afzallikka ega: u kontekst bilan keladi va u sizning dunyongizga tegishli.
Ro'yxatlardan foydalanish mumkin, lekin manba sifatida emas — tekshirish uchun: ro'yxatni ko'rib chiqing va faqat bilmaganlaringizni oling.
Yig'ilgan so'zlar bilan nima qilish: so'zlarni uzoq eslab qolish va yaxshi kartochka.
Ikkinchi mezon — chastota. Kam uchraydigan chiroyli so'zni yodlashdan ko'ra, ko'p uchraydigan oddiy so'zni to'liq o'zlashtirish foydaliroq.
So'z emas, birikma
Bu eng muhim qism.
Tilda so'zlar yolg'iz yurmaydi. make va do ikkalasi ham "qilmoq", lekin make a decision to'g'ri, do a decision noto'g'ri. Bu qoida bilan emas, birikma bilan o'rganiladi.
Shuning uchun daftarga yozganda:
- Yomon:
decision — qaror - Yaxshi:
make a decision — qaror qabul qilmoq+ misol jumla
Bir necha foydali birikma turi:
- fe'l + ot: make a mistake, take a risk, pay attention
- sifat + ot: heavy rain, strong opinion, close friend
- fe'l + predlog: depend on, result in, consist of
- ravish + sifat: deeply concerned, highly likely
Har notanish so'z uchun uni odatda qaysi so'zlar bilan kelishini ham yozib qo'ying.
Kuniga nechta
8–15 ta yangi so'z — ko'pchilik uchun barqaror sur'at.
Ko'proq olish mumkindek tuyuladi (50 ta yozish qiyin emas), lekin bir haftadan keyin takrorlash yuki shunchalik oshadiki, tizim to'xtaydi.
Kuniga 10 ta — bu yiliga taxminan 3000 so'z. Bu juda katta raqam.
Qanday yozish
Har so'z uchun to'rt narsa:
- So'z yoki birikma
- Ma'nosi — tarjima yoki ingliz tilidagi izoh
- Misol jumla — uchratgan joyingizdagi yoki o'zingiz tuzgani
- Belgi — qayerdan olindi (kitob, dars, film)
To'rtinchisi ixtiyoriy, lekin u eslashga yordam beradi: "bu so'zni o'sha filmda ko'rgandim".
Takrorlash
Yozilgan so'z takrorlanmasa yo'qoladi. Oraliqli takrorlash:
- o'sha kuni kechqurun,
- ertasi kuni,
- 3 kundan keyin,
- 1 haftadan keyin,
- 1 oydan keyin.
Takrorlash eslab chiqarish bo'lsin: so'zni yopib, ma'nosini eslashga urinish. Ro'yxatni o'qib chiqish takrorlash emas.
Ilova ishlatsangiz (Anki kabi) bu jadval o'zi hisoblanadi.
Faol va passiv lug'at
Ikki xil lug'at bor:
- Passiv — tanigan so'zlaringiz (o'qiyotganda tushunasiz).
- Faol — ishlatadigan so'zlaringiz (gapirayotganda o'zingiz topasiz).
Passiv lug'at har doim kattaroq va bu normal. Muammo shundaki, imtihonda (Writing, Speaking) faqat faol lug'at ball beradi.
Passivni faolga o'tkazish yo'li bitta: ishlatish.
- Yangi so'z bilan o'zingiz jumla tuzing (yodlangan misolni emas).
- Haftalik yozuvda o'sha haftaning 5 ta yangi so'zini ishlating.
- Gapirish mashqida ataylab ishlatishga harakat qiling.
So'z uch-to'rt marta ishlatilgandan keyin faol bo'ladi.
Oylik tekshiruv
Har oy oxirida bo'sh varaq oling va o'sha oyda o'rgangan so'zlaringizdan eslaganingizni yozing.
So'zni yolg'iz emas, o'zi bilan birga keladigan so'zlar bilan yozish bu ro'yxatni sezilarli qisqartiradi: kollokatsiya.
Chiqmaganlar — takrorlash jadvalida nimadir ishlamagan degani. Ularni qayta kiriting, lekin bu safar boshqa misol bilan: takror chiqavergan so'zning muammosi odatda kartochkasida bo'ladi.
Shunga o'xshash
Kollokatsiya: so'zlar birikmasi
Grammatikasi to'g'ri, lekin g'alati eshitiladigan jumlalar. Sabab birikmada — va uni alohida o'rganish kerak.
IELTS uchun lug'at: qaysi so'zlar
«Akademik so'zlar» ro'yxatini yodlash foydalimi. Qaysi so'zlar haqiqatan ball beradi va ularni qayerdan olish kerak.
SAT: so'z boyligi kerakmi
Uzun "SAT so'zlari" ro'yxatlarini yodlash foydalimi. Kontekstdan ma'no topish usuli va qaysi so'zlar haqiqatan kerak.