Reading: bo'shliqni to'ldirish

IELTS Reading'da 40 ta savol bor. Academic'da uchta uzun matn, General Training'da 5-6 ta qisqa matn beriladi. Vaqt — 60 daqiqa va javobni ko'chirish uchun alohida vaqt yo'q.

Savol turlari orasida bo'shliqni to'ldirish (gap fill, sentence/summary/table completion) eng ishonchlisi hisoblanadi.

Sabab: javob matnda aynan turadi. Uni o'ylab topish kerak emas — topish kerak.

Shuning uchun bu turdagi xatolar deyarli har doim texnik bo'ladi, bilim bilan bog'liq emas.

Asosiy qoida: matndan olingan so'z

Javob matndagi so'z bo'lishi kerak. O'z so'zingiz bilan almashtirmang, sinonim qo'ymang.

Sinonim to'g'ri ma'noda bo'lsa ham — nol.

Bu qoida ba'zan noqulay tuyuladi, lekin u aniq: siz matnni tushunganingizni ko'rsatasiz, qayta yozmaysiz.

Ikkinchi qoida: shaklni o'zgartirmang

Matndagi so'z qaysi shaklda tursa, shunday ko'chiriladi.

Ko'p nomzod grammatikaga moslashtirishga urinadi va shu bilan javobni buzadi.

Istisno: ba'zi savollarda gap grammatik jihatdan to'g'ri bo'lishi talab qilinadi. Shubha bo'lsa, ikki narsani tekshiring:

1. Matndagi so'zni o'zgarishsiz qo'yganda gap o'qiladimi?
2. So'z chegarasidan oshmayaptimi?

Ikkalasi ham "ha" bo'lsa, o'zgarishsiz qoldiring.

Uchinchi qoida: so'z chegarasi

Savolda chegara yoziladi:

NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER ONE WORD ONLY NO MORE THAN THREE WORDS

Chegaradan oshgan javob — nol, to'g'ri bo'lsa ham.

Bu Reading'dagi eng keng tarqalgan texnik xato.

Amaliy qadamlar:

• Chegarani har savol guruhi boshida o'qing va uni belgilab qo'ying.
• Javobni yozgach, so'zlarni sanang.
• Keraksiz so'z qo'shmang: the, a, some ko'pincha talab qilinmaydi.
• Defis bilan yozilgan so'z odatda bitta so'z hisoblanadi, lekin shubha bo'lsa qisqarog'ini tanlang.

Javobni qanday topish

1. Bo'shliqdan oldin savolni o'qing. Qanday turdagi so'z kerak — ot, fe'l, sifat, son? Bu qidiruvni ikki barobar toraytiradi.

Masalan bo'shliqdan oldin the tursa — ot kutilmoqda. very tursa — sifat.

2. Kalit so'zni belgilang. Savoldagi o'zgarmaydigan so'z: ism, joy, sana, atama. Bular matnda ko'pincha o'sha holatda turadi.

3. Matndan o'sha joyni toping. Savollar odatda matn tartibida keladi — ya'ni 5-savolning javobi 4-savolnikidan keyinroq bo'ladi. Bu qidiruvni ancha tezlashtiradi.

4. Atrofini o'qing. Javob kalit so'zning yonida emas, bir-ikki jumla narida bo'lishi mumkin.

5. Yozing va tekshiring: imlo, shakl, so'z soni.

Sinonimlar

Savoldagi so'z matnda boshqa so'z bilan aytilgan bo'lishi mumkin — bu ataylab qilinadi.

Savol: The company reduced its costs by... Matn: "...the firm managed to cut expenditure by..."

Shuning uchun kalit so'z sifatida o'zgarmaydigan so'zlarni tanlang: ism, raqam, atama. Ular sinonim bilan almashtirilmaydi.

Sinonimlar ustida ishlash bu turdagi natijani to'g'ridan-to'g'ri ko'taradi — IELTS uchun lug'at.

Vaqt

Reading'da 60 daqiqa va 40 savol — o'rtacha bir savolga 1,5 daqiqa. Lekin matnni o'qish ham shu vaqt ichida.

Amaliy taqsimot: har matnga taxminan 20 daqiqa.

Bo'shliq to'ldirish savollari tez yechiladi, shuning uchun ular vaqt zaxirasi yasaydi. O'sha zaxira qiyinroq turlarga ketadi — Matching Headings va True/False/Not Given.

Sur'atni ushlash: test sur'ati, tezroq o'qish.

Javob varag'i

Bu yerda Reading Listening'dan farq qiladi va buni bilish kerak.

Reading uchun javobni ko'chirishga alohida vaqt berilmaydi — 60 daqiqa hammasini o'z ichiga oladi.

Shuning uchun qog'ozda topshirsangiz, javoblarni darhol javob varag'iga yozing, oxiriga qoldirmang. Oxirida ko'chirishga urinish ko'p ball yeydi.

Kompyuterda bu muammo yo'q: kompyuterda yoki qog'ozda IELTS.

Mashq usuli

Xatolarni turkumlang. Bu turda xatolar odatda to'rt guruhdan biriga tushadi:

Xato	Davo
So'z chegarasidan oshdim	Tekshirish odati
Imlo xatosi	Shaxsiy so'zlar ro'yxati
So'z shaklini o'zgartirdim	Qoidani eslash
Javobni topolmadim	Sinonim va skanlash mashqi

Faqat oxirgisi bilim bilan bog'liq. Birinchi uchtasi odat bilan tuzatiladi va ular tez natija beradi — xatolar daftari.

Har mashqdan keyin bitta qoida yozing. Masalan: "Har javobni yozgandan keyin so'zlarni sanayman." Bitta qoida bajariladi, beshtasi yo'q.

Qisqa xulosa

• Javob matnda aynan turadi — sinonim qo'ymang.
• So'z shaklini o'zgartirmang.
• So'z chegarasidan oshgan javob nol beradi — sanang.
• Bo'shliqdan oldin qanday so'z turishini aniqlang.
• Qog'ozda javobni darhol javob varag'iga yozing: Reading'da ko'chirish vaqti yo'q.

Manba: Reading tuzilmasi (Academic: 3 matn, 40 savol; General Training: 5-6 matn, 40 savol; 60 daqiqa, ko'chirish vaqti shu ichida) ielts.org va British Council rasmiy sahifalaridan olingan (23-sentabr, 2026).