O'zingizga tushuntirish: bilim va tuyg'uni ajratuvchi sinov
Mavzuni ovoz chiqarib tushuntirishga urinsangiz, qayerda qoqilishingiz darrov ko'rinadi. Usulning to'liq tartibi va nega u yozma takrorlashdan ham kuchli.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Mavzuni o'qib bo'lib, "tushundim" deysiz. Keyin do'stingiz so'raydi va siz tushuntira boshlaysiz — uchinchi jumlada to'xtab qolasiz. Nimadir yetishmayapti, lekin o'qiyotganda hammasi joyida edi.
Bu tanish holat va u bitta narsani ko'rsatadi: tushunish tuyg'usi tushunishning o'zi emas.
Ovoz chiqarib tushuntirish — shu ikkisini ajratadigan eng tez sinov. Va ayni paytda eng kuchli o'rganish usullaridan biri.
Nega gapirish yozishdan ham qattiqroq sinaydi
Yozayotganda to'xtab o'ylash mumkin, jumlani qayta yozish mumkin, so'zni almashtirish mumkin. Gapirayotganda esa oqim to'xtamaydi — va to'xtagan joy darrov eshitiladi.
Yana bir narsa: gapirish bog'liqlikni talab qiladi. Faktlarni sanab o'tish mumkin, lekin "bu nega shunday?" degan savol kelganda faktlar orasidagi ip kerak bo'ladi. Aynan o'sha ip ko'pincha yo'q bo'ladi.
Tartib
1. Mavzuni tanlang va manbani yoping
Bir bo'lim, bir qoida yoki bitta masala turi. Kitob yopiq bo'lsin — aks holda ko'z o'zi o'qib ketadi.
2. Boshidan tushuntiring
Ovoz chiqarib. Hech kim yo'q bo'lsa ham. Tinglovchi sifatida hech narsa bilmaydigan odamni tasavvur qiling — masalan bu fanni o'qimagan sinfdoshingizni.
Shart: atamalarni tushuntirmasdan ishlatmang. "Bu gerund" deb qo'yish — tushuntirish emas. "Bu fe'lning ot kabi ishlatiladigan shakli, masalan..." — tushuntirish.
3. Qoqilgan joyni belgilang
To'xtadingizmi, "hmm" dedingizmi, jumlani ikki marta boshladingizmi — bu joyni yozib qo'ying. Davom eting, to'xtab qolmang.
4. Manbani oching va faqat o'sha joylarni o'qing
Butun bo'limni qayta o'qish shart emas — qayta o'qish o'zi kam beradi. Faqat qoqilgan joylar.
5. Qaytadan tushuntiring
Endi to'liq. Ikkinchi urinishda odatda ancha ravon chiqadi — va bu ravonlik haqiqiy, chunki u eslab chiqarishdan keldi.
"Nega?" zanjiri
Tushuntirishni chuqurlashtirish uchun har jumladan keyin o'zingizdan nega deb so'rang.
Suv 100 darajada qaynaydi. — Nega? Chunki o'sha haroratda bug' bosimi atmosfera bosimiga tenglashadi. — Nega bu qaynashni anglatadi? Chunki shunda suyuqlik ichida ham pufakchalar hosil bo'la oladi...
Uch-to'rt "nega" dan keyin odatda bilim tugaydi. O'sha joy — o'rganish kerak bo'lgan nuqta.
Bu usul yodlangan bilimni tushunilgan bilimdan darrov ajratadi: yodlangan javob birinchi "nega" da tugaydi.
Amaliy shakllar
Devorga tushuntirish. Eng oddiyi, hech kim kerak emas.
Telefonga yozib olish. Keyin tinglaysiz. O'z ovozingizni tinglash noqulay, lekin qoqilgan joylar juda aniq eshitiladi.
Do'stga tushuntirish. Eng yaxshisi, agar u savol bersa. Savol beradigan tinglovchi — bepul imtihon oluvchi. Buni tashkil qilish: do'st bilan birga o'qish.
Yozib tushuntirish. Gapira olmaydigan joyda (kutubxona) yoziladi — uyda o'qish va kutubxonada o'qish. Shart: to'xtamasdan yozing, tahrir qilmang.
Chizib tushuntirish. Jarayon yoki tuzilma bo'lsa — chizmang chizib, ustiga gapiring.
Qancha vaqt oladi
Bir bo'lim uchun 5–10 daqiqa. Bu qayta o'qishdan uzoq emas, lekin ancha ko'p beradi.
Kunlik o'qishning oxirgi 10 daqiqasini shunga ajratish yetarli: bugun o'rgangan asosiy narsani yopib, tushuntirib bering.
Eng keng tarqalgan xato
Manbaga qarab turib tushuntirish. Bu o'qish, tushuntirish emas — foydasi deyarli yo'q.
Ikkinchi xato: qoqilgan zahoti manbani ochish. Kamida 10–15 soniya eslashga urinib ko'ring; aynan o'sha urinish xotirani mustahkamlaydi.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.