Ma'ruzada nima yozish kerak
Hamma narsani yozib olish — konspekt emas, stenografiya. Nima yozilishi va nima yozilmasligi kerakligini ajratish.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Ma'ruza davomida qo'l to'xtamaydi. Ustoz gapiradi, siz yozasiz. Dars oxirida to'rt bet to'la.
Va bir savol qoladi: dars nima haqida edi?
Javob chiqmasa, sabab aniq: siz tinglamadingiz, ko'chirdingiz. Qo'l band bo'lganda miya bo'sh qoladi.
Asosiy qoida
Avval tushuning, keyin o'z so'zingiz bilan yozing.
Bu sekinroq va hammasini yozib ulgurmaysiz. Bu yaxshi — hammasi kerak ham emas.
O'z so'zingiz bilan yozish ikki ish qiladi: u sizni tushunishga majbur qiladi (tushunmagan narsani o'z so'zingiz bilan yoza olmaysiz) va yozilgan narsa keyin o'qilganda tushunarli bo'ladi.
Nima yoziladi
Ta'rif va formulalar. Aniq shaklda — bu yerda so'zma-so'z yozish o'rinli.
Tuzilma. Mavzu nechta qismdan iborat, ular qanday bog'langan. Bu ko'pincha ta'riflardan muhimroq.
"Buni yozib oling" deb aytilgan narsa. Ustoz bu gapni tekin aytmaydi.
Takrorlangan narsa. Ikki marta aytilgan fikr — imtihonda chiqadigan fikr.
Misol. Bitta yaxshi misol uch abzats ta'rifdan ko'proq beradi.
Sabab bog'lanishi. "Chunki", "shuning uchun", "buning natijasida" — shu so'zlardan keyin keladigan narsa.
O'z savolingiz. Tushunmagan joyni darhol belgilang — buning alohida tartibi bor: savol yozib borish odati.
Nima yozilmaydi
Slaydda turgan narsa. U allaqachon bor. Slayd beriladigan bo'lsa, uni ko'chirish vaqt isrofi — o'rniga slaydda yo'q narsani yozing.
Darslikdagi narsa. Kitobda bor ta'rifni ko'chirish shart emas; sahifa raqamini yozish yetadi.
Har bir jumla. Ustozning gapi og'zaki nutq — unda ko'p takror va bog'lovchi so'z bo'ladi.
Chiroyli qilib. Ma'ruza konspekti ishchi hujjat. Uni keyin tartibga solish mumkin.
Qo'lda yozish yoki noutbukda — bu alohida savol: qo'lda yozish va klaviaturada yozish.
Belgilar tizimi
Tez yozish uchun oddiy belgilar yetadi. Bir necha misol:
| Belgi | Ma'nosi |
|---|---|
? |
tushunmadim, keyin so'rayman |
! |
muhim, imtihonda chiqishi mumkin |
M |
misol |
T |
ta'rif |
→ |
shundan kelib chiqadi |
// |
qarama-qarshi fikr |
Ko'p belgi o'ylab topmang — beshtasi yetarli va ular bir xil ishlatilsin.
Qaysi shakl
Konspektning uch asosiy shakli bor va ularning har biri boshqa material uchun: konspekt olishning uch usuli.
Ma'ruza uchun eng ko'p ishlaydigani — Cornell: sahifa uchga bo'linadi, dars paytida faqat o'ng ustunga yoziladi, chap ustun va pastki qism darsdan keyin to'ldiriladi.
Ulgurmasangiz
Bu keng tarqalgan muammo va uning bir necha yechimi bor.
Bo'shliq qoldiring. Tushib qolgan joyga bo'sh joy qoldirib, davom eting. Keyin to'ldirasiz — kitobdan yoki kursdoshdan.
Belgilab keting. ? qo'yib o'tib keting. To'xtab, o'ylab qolish keyingi besh daqiqani ham yo'qotadi.
Kamroq yozing. Ko'pincha yechim shu: siz ortiqcha narsa yozayapsiz.
Oldindan tayyorlaning. Mavzu bilan oldindan tanish bo'lsangiz, yozish ancha osonlashadi — dars oldidan 10 daqiqa.
Yozib olish (audio) haqida
Ba'zilar ma'ruzani telefonga yozib oladi.
Bu ikki xil ishlaydi. Foydali: tushunmagan joyni keyin qayta tinglash mumkin. Zararli: "keyin tinglayman" degan fikr dars paytidagi diqqatni tushiradi — va amalda ko'pchilik yozuvni hech qachon tinglamaydi.
Agar yozib olsangiz, qoida qo'ying: dars paytida baribir konspekt olinadi, yozuv esa faqat aniq bir joyni tekshirish uchun ishlatiladi. Va ustozdan ruxsat so'rash kerak.
Eng muhimi: darsdan keyin
Konspektning qiymati dars paytida emas, keyin hal bo'ladi.
Darsdan keyingi 10 daqiqada konspektga qaytib, bo'shliqlarni to'ldirish va xulosa yozish butun ishni o'zgartiradi: darsdan keyingi 10 daqiqa va konspektni keyin nima qilish.
Bu bosqichsiz konspekt shunchaki yozilgan qog'oz bo'lib qoladi.
Qisqa xulosa
- Ko'chirmang — tushunib, o'z so'zingiz bilan yozing.
- Tuzilma, sabab bog'lanishi va misol yozing; slayddagi narsani emas.
- Beshta belgidan iborat oddiy tizim qo'ying.
- Ulgurmasangiz bo'shliq qoldirib davom eting.
- Asosiy ish darsdan keyingi 10 daqiqada bo'ladi.
Shunga o'xshash
Ilmiy matnni o'qish
Qiyin matnni boshdan oxirigacha o'qish ko'pincha ishlamaydi. Uni qismlarga bo'lib, qatlam-qatlam o'qish usuli.
Ko'chirmachilikdan qochish
Manbani ko'rsatish va o'z so'zi bilan yozish. Tasodifiy ko'chirmachilikning eng ko'p uchraydigan sabablari va ularning oldini olish.
Taqdimot tayyorlash
Slayd emas, gap tuzilmasi. Taqdimotni oxiridan boshlab qurish va slaydni yordamchi holatda qoldirish.